Medya Psikolojisinin Tüketici Satın Alma Davranışına Etkileri Üzerine Bir Nitel Çalışma

Yazarlar: Dr. Kazim Selçuk Tuzcuoğlu & Begüm Merve Çidem

Yayımlandığı Dergi: Global Journal of Management and Business Research

Yıl: 2017

Giriş

Medya psikolojisi, tüketicilerin medya ile nasıl etkileşime girdiğini ve bu etkileşimin satın alma davranışlarını nasıl şekillendirdiğini inceleyen önemli bir araştırma alanıdır. Özellikle internet reklamcılığı ve reklam psikolojisi gibi alt dallar, markaların pazarlama stratejilerini oluştururken dikkate alması gereken önemli faktörleri içermektedir.

Bu çalışmada, medya psikolojisi ve tüketici davranışı arasındaki ilişki incelenmiş ve psikologların internet reklamlarının tüketici karar süreçleri üzerindeki etkilerine dair görüşleri değerlendirilmiştir. Araştırma, hem markalar hem de tüketiciler için faydalı içgörüler sunarak, psikoloji perspektifinden bir değerlendirme yapmaktadır.

Medya Psikolojisi ve Reklam Psikolojisi

Medya psikolojisi, insanların medya ile nasıl etkileşime girdiğini ve bu etkileşimin onların algıları, inançları ve davranışları üzerindeki etkilerini inceleyen bir disiplindir. APA (American Psychology Association), medya psikolojisini, teknoloji ve insan etkileşimlerini araştıran bir alan olarak tanımlamaktadır.

Reklam psikolojisi ise, tüketicilerin reklamlara nasıl tepki verdiğini, hangi faktörlerin onları satın alma kararlarına yönlendirdiğini analiz eden bir yaklaşımdır. Özellikle internet reklamları, hedef kitleye doğrudan ulaşma ve tüketici davranışlarını etkileme açısından büyük bir rol oynamaktadır.

İnternet Reklamcılığı ve Tüketici Davranışı

İnternet reklamları, markaların ürün ve hizmetlerini tanıtmak için en etkili araçlardan biridir. Geleneksel reklamlara kıyasla, dijital pazarlama daha düşük maliyetli, daha ölçülebilir ve daha geniş bir kitleye hitap edebilir. Ancak, tüketicilerin reklam manipülasyonuna karşı giderek daha bilinçli hale gelmesi, markaların stratejilerini daha dikkatli belirlemelerini gerektirmektedir.

Araştırma kapsamında yapılan derinlemesine görüşmelerde psikologlar, internet reklamlarının tüketiciler üzerindeki etkilerini analiz etmiş ve şu temel bulgulara ulaşılmıştır:

• Sosyal medya reklamları ve FOMO (Kaçırma Korkusu): Markalar, tüketicileri sürekli içerikle meşgul ederek, kaçırma korkusunu (FOMO) tetiklemekte ve satın alma kararlarını etkilemektedir.
• Duygusal manipülasyonun etkileri: Özellikle kozmetik sektöründe kullanılan "mükemmel güzellik" algısı, tüketicileri psikolojik olarak etkileyerek, aşırı tüketimi teşvik edebilir.
• Dijital reklamların gücü: İnternet reklamları, diğer reklam mecralarına kıyasla daha fazla etkileşim sağlar. Ancak, tüketiciler artık geleneksel reklamlardan çok, kullanıcı yorumları ve influencer içeriklerine daha fazla güvenmektedir.

Tüketici Psikolojisi Üzerindeki İçsel Etkiler

Tüketici davranışları, yalnızca dışsal faktörlerle değil, içsel psikolojik süreçlerle de şekillenir. Bu araştırma, tüketici psikolojisini etkileyen dört ana faktörü ele almıştır:

1. Motivasyon: İnsanlar sadece temel ihtiyaçlarını karşılamak için değil, aynı zamanda sosyal statülerini ve kendilerine olan güvenlerini artırmak için de alışveriş yaparlar.
2. Algı: Reklamların etkisi, tüketicinin algısına bağlıdır. Örneğin, bir reklamın tonu ve içeriği, tüketicinin o ürünü nasıl algıladığını değiştirebilir.
3. Öğrenme: Tüketiciler, deneyimlerine ve çevresindeki insanlardan gelen geri bildirimlere göre satın alma kararlarını şekillendirir.
4. İnançlar ve Tutumlar: Markalar, tüketicilerin mevcut inançlarını ve tutumlarını anlamalı ve bu doğrultuda stratejiler geliştirmelidir.

Sonuç ve Öneriler

Araştırma, medya psikolojisi ve tüketici davranışı arasındaki ilişkinin çok boyutlu olduğunu ve internet reklamcılığının bu süreçte büyük bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Özellikle dijital platformların yaygınlaşması, markalar için yeni fırsatlar yaratırken, tüketiciler üzerinde bazı olumsuz psikolojik etkiler de doğurabilir.

Öneriler:

✅ Dijital reklamlar, tüketicilerin ilgisini çekecek ancak manipülatif olmayan içeriklerle hazırlanmalıdır.
✅ Markalar, FOMO etkisini bilinçli bir şekilde yönetmeli ve tüketicileri aşırı tüketime yönlendirmemelidir.
✅ İçerik pazarlaması ve influencer iş birlikleri, tüketici güvenini artırmak için kullanılmalıdır.
✅ Reklam stratejileri, tüketici psikolojisi ve davranışlarını dikkate alarak oluşturulmalıdır.

Sonuç olarak, medya psikolojisi, tüketici satın alma davranışlarını anlamada ve daha etkili pazarlama stratejileri geliştirmede önemli bir araçtır. Markalar, psikolojik faktörleri göz önünde bulundurarak, daha etik ve etkili reklam kampanyaları oluşturabilir.